حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
658
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
اگرچه معتمد الدوله ساعت رسيدن خبر رفت در آن خانه دست تصرف بر روى هرچه هست انداخته است ، ولى بشارت خان به تقويت سهام الدوله كه مدعى وصايت است با مادرش متفق شدهاند . شصت هزار تومان قرض دارد . دو روز است هرچه كتاب و اثاث و اسب و چادر و فرش دارد ، به اطلاع سراج الكتاب منشى حضرت و الا عين الدوله حراج مىكنند كه به ارباب طلب داده شود . خانهاش را هم مىفروشد ؛ اگر وفا به قرض نكرد ، باغ شميران را با يك پارچه از املاك خواهند فروخت . هرچه ملك فروخته شود ، جز اين دو برادر كه وزير اعظم و وزير جنگ « 119 » باشند ، كسى قادر به خريدن نيست . اسباب زيادى وزير دربار هم در نوزده هزار تومان حراج شد . فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ . تا هذه الساعه رياست كل معلوم نيست و عملا با حضرت و الا است . او هم شب و روز مشغول رسيدگى به كسر بودجه و مخارج و تنزيل قروض دولت است . سالى پنج كرور تنزيل پول ميزانش بالا آمده است و چهار كرور [ و ] نيم كسر جمع و خرج . عقل در تصحيح اين عمل حيران است . خبر ورود اتابك به اتازونى رسيده است . از آنجا به مصر و بيروت براى موسم حج مىرود . در چين خيلى احترامات فوق العاده از سفرا و دولت به او كردهاند . اعتقاد بعضى اين است كه با هر شرطى كه خودش بخواهد ، او را اضطرارا مىآورند ؛ زيرا كه زه كردن كمان محال است . من هم يقين دارم حضرت اشرف و الا نمىتواند اصلاح كند . اگر هم بماند ، با اين وضع باز محال است كه از نو وضع مخصوصى به همدستى دولت خارجه بوجود نيايد كه به كلى اين وضعها تغيير كند . سهشنبه 25 رمضان 1321 قمرى هو فرزند مكرم از شما بعد از مراجعت از عباسى ديگر كاغذى ندارم ؛ فقط پاكت عباسى شما كه ملفوفهاى هم به خط ميرزا حاجى آقا داشت رسيده است . ولى تلگرافات انگليسى و ايرانى شما بعد از ورود تا حركت حجاج ابن يوسف ثقفى « 120 » ، همه رسيده است . راپرتهاى معز الممالك هم تا روز هشتم رمضان همه و اصل شد . دو راپرت او خيلى مفيد بود . راپرت اول كه تقريرات ايالت فارس را نسبت به حضرت و الا داشت ، بسيار مؤثر واقع افتاد ؛ به علت آنكه اول تصور فتنه و فساد كرده بودند ، بعد از اينكه تلگراف رمز شما رسيده بود - و نوشته بوديد كه به وزير مختار گفته است كه مشير الدوله تقصير نداشته است ، تقصير از شاهزاده است ؛ وزير مختار هم تصديق كرده است كه چون شارژ دافر رفته است در تهران شاهزاده را ملاقات كند ، شاهزاده طفره از ملاقات زده است - ، محقق شد كه تقصير از شاهزاده است . اين نشانهء وزير مختار را چون احدى
--> ( 119 ) - منظور عين الدوله و برادرش وجيه الله ميرزا سپهسالار است . ( 120 ) - منظور علاء الدوله است .